Những chiến sỹ áo trắng trên trận tuyến

Với chiến thắng vĩ đại của chiến dịch Hồ Chí Minh (30/4/1975) nhân dân ta đã thoát khỏi ách nô lệ của đế quốc, đất nước hoàn toàn thống nhất. Góp phần tạo nên chiến thắng vang dội ấy có sự chung vai góp sức của rất nhiều lực lượng, trong đó có lực lượng quân y. Họ là những chiến sỹ không ngại gian khổ tận tình cứu chữa thương bệnh binh và còn trực tiếp cầm súng chống lại quân địch.

Bệnh viện cầm súng

Trong những năm chiến tranh ở chiến trường miền Nam, Bệnh viện K71.B, đóng ở Đồng Rùm - Tây Ninh (nay thuộc Suối Tà Ôn - ấp 5, xã Suối Ngô, huyện Tân Châu - Tây Ninh), đảm trách điều trị cho thương bệnh binh. Trong suốt thời gian từ năm 1966 - 1970 các y bác sỹ ở Bệnh viện K71.B đã phải chiến đấu với 28 trận càn của địch vô bệnh viện và đã tiêu diệt nhiều tên Mỹ ngụy.

Bác sỹ Nguyễn Sanh Dân (bìa phải) đang tiến hành mổ lấy đầu đạn cho thương binh tại Bệnh viện K71.B.

Đại tá, thầy thuốc nhân dân Nguyễn Sanh Dân, nguyên Viện trưởng Bệnh viện K71.B, cho biết: Bệnh viện K71.B được xem là bệnh viện tuyến cuối, hầu hết thương bệnh binh nặng ở các chiến trường miền Nam đều phải đưa về đây điều trị. Từ năm 1966 - 1970 bệnh viện đã tiếp nhận khoảng 42.000 thương, bệnh binh ở hầu hết các chiến dịch lớn trên chiến trường miền Đông. Vì là bệnh viện tuyến cuối nên Bệnh viện K71.B được bảo vệ rất kỹ. Nhiều lần địch "nhăm nhe" đánh vào bệnh viện nhưng đều thất bại và các bác sỹ của bệnh viện bên cạnh việc điều trị cho thương bệnh binh còn phải luôn luôn trong tư thế sẵn sàng cầm súng chiến đấu.

Mỗi lần nhắc về chiến tranh, bác sỹ Nguyễn Sanh Dân lại bồi hồi nhớ về một thời vừa cứu chữa cho thương binh, vừa cầm súng chiến đấu.

 Vào cuối năm 1968 bệnh viện bị địch bao vây trong 7 ngày đêm. Lúc này cả bệnh viện trở thành một tiểu đoàn chiến đấu. Để đảm bảo cho các thương bệnh binh không bị thương lần thứ 2, các y, bác sỹ ở đây vừa chiến đấu vừa tìm cách chuyển thương bệnh binh tới nơi an toàn. Viện trưởng K71.B nhớ lại, từ ngày 21 - 28/11/1968, để chuyển gần 500 thương bệnh binh sang K79.Đ, các y, bác sỹ của bệnh viện phải đánh lừa, làm lạc hướng của quân địch. Nhờ tinh thần đánh địch khôn ngoan của các y, bác sỹ, sau 45 phút nổ súng, toàn bộ thương bệnh binh của 2 khoa ngoại 1 và 2 được chuyển hết về vị trí lánh né dự bị của bệnh viện. Với cách đánh này, các y, bác sỹ ở đây đã vừa tiêu diệt địch, vừa giữ chân địch tại căn cứ Bệnh viện K71.B, không cho địch phát hiện căn cứ Bệnh viện K79.Đ.

Trải qua những năm tháng cùng các anh em trong bệnh viện vừa cầm súng vừa điều trị cho thương, bệnh binh, người thầy thuốc nhân dân Nguyễn Sanh Dân chia sẻ: Là người chỉ huy đánh địch trong trận chống càn ác liệt không cân sức với 2 tiểu đoàn kỵ binh của địch bay vào bệnh viện lúc đó, tôi đã thấy được trách nhiệm lớn lao của mình giữa 500 con người trong bệnh viện. Vì vậy, tôi đã tổ chức kịp thời nhiều phương thức tác chiến hợp lý như: đánh địch trong các phân đội nhỏ, đánh bất ngờ vào những cụm điểm địch tập trung, đánh lạc hướng địch để bảo vệ thương binh...

"Sau khi bao vây bệnh viện trong vòng 7 ngày đêm liền không thành công, địch rút đi. Chúng tôi cũng đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ là vận chuyển hết thương binh về nơi an toàn và bảo vệ bệnh viện an toàn. Tuy nhiên, sau đó địch bất ngờ quay trở lại dội 12 quả bom B.52 vào bệnh viện, lúc này bệnh viện hầu như bị xóa sổ, 32 cán bộ y tế của bệnh viện hy sinh. Những "chiến sỹ áo trắng" của bệnh viện may mắn sống sót trong trận chiến này được chuyển về các bệnh viện khác, tiếp tục cứu chữa thương bệnh binh trên khắp các chiến trường Nam Bộ" - ông Sanh Dân cho biết thêm.

Sẵn sàng cho chiến dịch lớn

Trong chiến dịch lịch sử Hồ Chí Minh, để đảm bảo cho công tác cứu thương, ngành quân y đã chỉ đạo cho 34 bệnh viện với 13 đội điều trị, chuẩn bị về trang thiết bị, giường bệnh, thuốc men sẵn sàng phục vụ cho 1 vạn thương, bệnh binh.

Trong 34 bệnh viện này có một số bệnh viện trọng điểm được chọn làm tuyến cuối như bệnh viện 116, bệnh viện K71.A. Tất cả cán bộ y, bác sỹ của cả 2 bệnh viện này đều nằm ở Tây Ninh. Họ có nhiệm vụ sẵn sàng tiếp nhận tất cả các thương bệnh binh nặng ở các bệnh viện khác chuyển về.

Đại tá Nguyễn Sanh Dân kể: Để chuẩn bị cho công tác cứu thương trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ngành hậu cần đã phải chuẩn bị chu đáo. Các đơn vị phải chuẩn bị thuốc men, vật tư, giường bệnh, đội tiếp liệu... Kế hoạch điều trị, tiếp nhận thương binh cũng được lên kế hoạc hết sức chặt chẽ. Mỗi quân đoàn tham gia chiến dịch đều có bệnh viện dã chiến, thuốc men được bố trí như thế nào, tiếp nạp thương binh ra sao... được tính toán chu đáo.

"Tuy nhiên, công tác này cũng gặp không ít những khó khăn như vận chuyển thuốc men để không bị địch phát hiện và không bị hỏng thuốc. Cũng nhiều lần bị địch phát hiện nhưng các chiến sỹ của ta đã ra sức chiến đấu để bảo vệ. Tuy khó khăn, nhưng chúng tôi luôn được nhân dân ủng hộ, che chở, đặc biệt là sự chi viện lớn lao của nhân dân miền Bắc" - ông Dân cho biết.

Điều may mắn nhất có lẽ là khi kết thúc chiến dịch Hồ Chí Minh, chúng ta đã giảm được tỷ lệ thương vong. Sau chiến dịch, có khoảng 5.000 thương bệnh binh. Trong suốt cuộc chiến ở chiến trường miền Đông Nam Bộ có 9.000 liệt sỹ là những chiến sỹ áo trắng của 34 bệnh viện, 13 đội điều trị quân y, 4 bệnh viện dân y chưa tìm được hài cốt. Do địa hình thay đổi và sau những trận càn quét của liên tục của bom B52 tàn phá, không thể tìm được dấu vết cũ.

Khi nhắc tới những chiến sỹ "áo trắng" đã hy sinh, đại tá Nguyễn Sanh Dân bùi ngùi xúc động: "Vào đêm 29 rạng 30 tháng 4 tôi cùng nhiều bác sỹ khác đã cùng các chiến sỹ giải phóng có mặt tại bệnh viện Bình Dân. Đến ngày 1/ 5, tôi về tiếp quản Cục Quân y Ngụy (nay là Bệnh viện 175). Mặc dù, chiến tranh đã qua đi 39 năm, nhưng điều tôi trăn trở nhất vẫn là có nhiều chiến sỹ "áo trắng" hy sinh trong các trận chiến, đến nay vẫn còn chưa tìm được mộ. Khi hòa bình lập lại, tôi cùng nhiều cán bộ hưu trí trong ngành quân y miền Nam đã chung tay vận động mọi người cùng xây dựng nhà tưởng niệm tại xã Lộc Hiệp, Lộc Ninh (Tây Ninh), với mục đích để mọi người có thể tưởng nhớ, tri ân các chiến sỹ từng tham gia chiến đấu để góp phần tạo lên chiến thắng 30/4 lịch sử".

Bài và ảnh: Đ.Phương - H.Tuyết