.......................................................................................................................................................

I. MỞ ĐẦU
1. Tên đề tài:
“VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP LÀM VIỆC NHÓM
THEO HƯỚNG ĐỔI MỚI TRONG DẠY HỌC MĨ THUẬT LỚP 9
TRƯỜNG THCS ĐỒNG RÙM”
2. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện đề tài:
2.1. Sự cần thiết của việc thực hiện đề tài:
Nhằm thực hiện đổi mới phương pháp dạy học phát huy tính tích cực chủ
động sáng tạo của học sinh, đảm bảo nguyên tắc “Dạy học thông qua cách tổ
chức các hoạt động học tập của học sinh”
Dạy học theo nhóm là hình thức giảng dạy đặt học sinh vào môi trường 
học tập tích cực, trong đó học sinh được tổ chức thành các nhóm một cách thích 
hợp. Trong nhóm học sinh được khuyến khích thảo luận và hướng dẫn làm việc 
hợp tác với nhau. Cụ thể:
+ Đem lại cho học sinh cơ hội sử dụng các kiến thức và kĩ năng mà các
em được lĩnh hội và rèn luyện.
+ Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng, những khám phá của mình. 
+ Mở rộng suy nghĩ và thực hành các kĩ năng tư duy (so sánh, phân tích, 
tổng hợp, đánh giá...).
Hoạt động nhóm giúp các em rèn luyện và phát triển kĩ năng làm việc, kĩ 
năng giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh hỏi lẫn nhau, phát huy vai trò trách 
nhiệm của từng cá nhân, các em có thể cùng làm với nhau những công việc mà 
một mình không thể tự làm được trong một thời gian nhất định. 
Với môn Mĩ thuật ở Trung học cơ sở lấy giáo dục thẩm mĩ làm nhiệm vụ
chủ yếu, đặc thù của môn học là phát huy tích độc lập cá nhân, thể hiện cái tôi,
cái riêng  của từng học sinh..., nhưng với lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở để
thể hiện đầy đủ một vấn đề, cụ thể để hoàn thiện một bài vẽ trong tiết mĩ thuật ở
Trung học cơ sở quy định thời gian 45 phút, nếu để một cá nhân làm thì việc
hoàn thành là rất khó, còn nếu có hoàn thành thì cũng chỉ ở múc độ quá sơ sài,
chưa đạt yêu cầu tối thiểu.
Vì vậy, nếu tổ chức hoạt động nhóm cho học sinh trong giờ Mĩ thuật ở
Trung học cơ sở thì hiệu quả sẽ cao, tạo được hứng thú cho học sinh học tập.
2.2. Mục đích của việc thực hiện đề tài: Phương pháp dạy học Mĩ thuật mới
được áp dụng vẫn còn khá nhiều điểm giáo viên băn khoăn, lúng túng, không
biết thực hiện như thế nào cho đúng tinh thần đổi mới, cho đạt hiệu quả.
.................................................................................................................................................................Trang 1......

.......................................................................................................................................................

Qua những đợt tập huấn và dự giờ thực tế, có thể nói hình thức tổ chức
của phương pháp mới này còn quá mơ hồ đối với đại đa số giáo viên chuyên
trách.

Ngoài vấn đề thay đổi nội dung phân phối chương trình, sự thay đổi hình
thức tổ chức lớp học phần lớn được thông qua hoạt động nhóm là một trong
những vấn đề trọng tâm khiến giáo viên không khỏi tránh được những khó khăn,
vướng mắc.
- Tại sao phải tổ chức hình thức học tập theo nhóm?
- Tổ chức hình thức học tập theo nhóm như thế nào cho hiệu quả?
- Ở hoạt động nào thì cần phải tổ chức hình thức học tập hình thức nhóm?
- Khi học tập theo nhóm thì đánh giá học sinh như thế nào để đảm bảo
đúng, chính xác với năng lực thực tế của từng học sinh?...
Trên đây là một số các câu hỏi đặt ra mà mỗi giáo viên đều mong muốn
có được câu trả lời xác đáng.
Để giải quyết những vấn đề trên với những nỗ lực của bản thân, tôi đã đi
sâu vào tìm hiểu và đề ra một số giải pháp nhằm tổ chức có hiệu quả hình thức
học tập nhóm theo phương pháp Mĩ thuật mới (dự án do Đan Mạch hỗ trợ)
3. Đối tượng nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp làm việc nhóm theo hướng đổi
mới trong dạy học Mĩ thuật
- Khách thể nghiên cứu:
+ Nhóm giáo viên bộ môn Mĩ thuật
+ Học sinh lớp 9 Trường THCS Đồng Rùm - Tân Châu – Tỉnh Tây Ninh .
4. Phạm vị nghiên cứu:
- Nghiên cứu ở học sinh khối 9 trường THCS Đồng Rùm .
- Thời gian thực hiện : Năm học 2021-2022.
- Nghiên cứu qua các tài liệu về tin học, các thông tin, hình ảnh qua mạng
Internet, sách báo, tạp chí,…
5. Phương pháp nghiên cứu:
Các phương pháp cơ bản được sử dụng vào nghiên cứu đề tài bao gồm:
- Sưu tầm tài liệu có liên quan: Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề
tài, không thể phủ nhận vai trò quan trọng của công tác tham khảo tài liệu. Tài
liệu có từ nhiều nguồn khác nhau như: sách, báo, tạp chí, kinh nghiệm từ đồng
nghiệp…Đặc biệt là sử dụng Internet: đây là một công cụ thuận tiện để tiếp cận
nhanh và dễ dàng đến một lượng thông tin khổng lồ và phong phú. Nhưng khi
.................................................................................................................................................................Trang 2......

.......................................................................................................................................................

tham khảo cần phải có kiến thức để sàng lọc những thông tin (vì không phải
thông tin nào cũng là đúng) và kinh nghiệm thì mới tìm được nguồn thông tin
phù hợp, chính xác với nhu cầu một cách nhanh chóng, hiệu quả.

- Phương pháp vấn đáp: Là phương pháp mà giáo viên sẽ dùng một hệ
thống câu hỏi để học sinh trả lời bằng miệng nhằm thu được những thông tin
nói lên nhận thức hoặc thái độ của cá nhân đối với vấn đề học theo nhóm.
- Phương pháp quan sát: Quan sát là phương pháp thu thập thông tin về
quá trình giáo dục trên cơ sở tri giác trực tiếp các hoạt động dạy – học cho ta
những tài liệu về thực tiễn để có thể nắm bắt một cách hiệu quả và chính xác.
- Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên chủ động tác động vào học sinh
và quá trình dạy – học để hướng theo mục tiêu dự kiến của mình.
II. NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận:
- Căn cứ vào các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục, Sở giáo dục về đổi
mới phương pháp, đổi mới về chương trình sách giáo khoa và ứng dụng công
nghê thông tin vào giảng dạy.
- Dựa vào các mục tiêu, cấu trúc, nội dung chương trình của môn mĩ
thuật ở trường THCS.
- Như đã nêu ở trên, các hoạt động giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp
mới hầu hết là tiến hành theo nhóm, để hiểu rõ hơn vấn đề nghiên cứu trước hết
chúng ta cần tìm hiểu:
1.1. Thế nào là hình thức học tập theo nhóm?
Trước tiên cần phải hiểu rằng hoạt động nhóm không phải là phương pháp
giảng dạy mà là cách thức tổ chức lớp học. Dạy học theo nhóm là hình thức tổ
chức lớp học mà trong đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh làm việc
cùng nhau trong những nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích học tập chung của
nhóm, thực hiện các hoạt động như thảo luận, đóng vai, giải quyết vấn đề...
Dạy học theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa học sinh với nhau và
cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ học tập. Mỗi cá nhân phải có ý thức tự hoàn
thành nhiệm vụ của mình. Thành công của cá nhân là thành công chung của cả
nhóm.
Dạy học theo nhóm có một số đặc điểm sau:
- Hoạt động dạy học vẫn được tiến hành trên quy mô cả lớp, như mô hình
giờ học truyền thống. Việc phân chia nhóm học sinh vừa tuân theo nhận thức,
khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh, vừa phụ thuộc vào nhiệm vụ học tập
học sinh cần phải giải quyết.
.................................................................................................................................................................Trang 3......

.......................................................................................................................................................

- Học sinh phải trực tiếp tham gia các hoạt động, giải quyết các nhiệm vụ
học tập được đặt ra cho mỗi nhóm.

- Trong mỗi nhóm phải có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành
viên, phải cùng hợp tác, trao đổi giải quyết nhiệm vụ chung của nhóm.
- Giáo viên là người thiết kế các nhiệm vụ học tập và đưa ra các hoạt động
cụ thể cho từng nhóm. Giáo viên chỉ đóng vai trò tổ chức, hướng dẫn chứ không
phải là người đưa ra kiến thức, tìm ra kiến thức.
- Học sinh là chủ thể tích cực chủ động sáng tạo của hoạt động học tập.
Trong giờ học theo nhóm, giáo viên dẫn dắt học sinh khám phá, lĩnh hội kiến
thức qua từng bước. Các nhóm học sinh tự tiến hành các hoạt động, qua những
trải nghiệm cùng bạn, các em sẽ rút ra được kiến thức cần thiết cho mình.
1.2. Mục đích, vai trò của hình thức học tập nhóm trong dạy học ở THCS.
Có thể nói hiệu quả của việc đổi mới chưa thật sự đạt được như mục tiêu
đề ra nhưng bước đầu đã khằng định một hướng đi đúng của Ngành Giáo dục.
Qua quá trình đổi mới, giáo viên có nhiều sự lựa chọn trong việc tổ chức các
hoạt động dạy học, phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.
So với trước đây, giáo viên tốn quá nhiều công sức cho việc truyền tải
kiến thức cho học sinh mà kết quả vẫn không khả quan. Học sinh học trước quên
sau, kiến thức bấp bênh, không chắc chắn.
Từ khi thay đổi phương pháp dạy học, thay đổi mô hình tổ chức lớp thì
hình thức học tập nhóm được nâng lên hàng đầu. Chúng ta đều biết mỗi phương
pháp dạy học đều có một lợi thế nhất định. Việc dạy học theo nhóm nhỏ cho
phép học sinh có nhiều cơ hội hơn để diễn đạt và khám phá ý tưởng của mình,
mở rộng suy nghĩ, rèn luyện kĩ năng nói, kĩ năng giao tiếp. Học sinh phát huy
được vai trò trách nhiệm cá nhân vừa có cơ hội để học tập từ các bạn qua cách
làm việc hợp tác giữa các thành viên trong nhóm.
Như vậy, tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm chính là đã tạo điều
kiện cho tất cả học sinh tham gia vào bài học một cách chủ động và tạo được
một môi trường xã hội thuận lợi để trẻ hình thành tính cách đồng thời phát triển
kĩ năng sống của mình. Hình thành cho các em tinh thần tự chủ, đoàn kết, hợp
tác giúp đỡ nhau.
Song song đó học tập theo nhóm còn giúp học sinh phát triển năng lực xã
hội, phát triển kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, kỹ năng thảo luận, kỹ năng bảo vệ ý
kiến, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn ...Giúp những học sinh nhút nhát, thiếu tự tin
có cơ hội phát biểu, trình bày ý kiến của mình và từ đó trở nên tự tin, năng động,
mạnh dạn hơn trước tập thể.
Học sinh có cơ hội phát huy kỹ năng sáng tạo, đánh giá, tổng hợp, phân
tích, so sánh, biết giải quyết các vấn để và tình huống, trong học tập một cách
phù hợp, hiệu quả và sáng tạo và từ những vấn đề, tình huống đó học sinh sẽ rút
ra được những kinh nghiệm quý giá cho bản thân.
.................................................................................................................................................................Trang 4......

.......................................................................................................................................................

1.3. Một số vấn đề về phương pháp dạy học Mĩ thuật theo phương pháp
mới (thuộc dự án do Đan Mạch hỗ trợ).

1.3.1. Mục tiêu: Truyền cảm hứng cho giáo viên, khuyến khích giáo viên
kết hợp các kỹ năng mỹ thuật với các phương pháp dạy học mới. Mục tiêu chính
của phương pháp này nhằm giúp học sinh hình thành và phát triển các năng lực:
+ Năng lực trải nghiệm: Cho các em được làm việc với những chủ đề liên
quan đến kinh nghiệm đã có của bản thân.
+ Năng lực kỹ năng và kỹ thuật thông qua các hoạt động: Vẽ cùng nhau,
chân dung biểu đạt, vẽ theo nhạc, tạo hình từ vật tìm được, nặn hoặc uốn tạo
dáng, xây dựng cốt truyện (xây dựng bối cảnh câu chuyện).
+ Năng lực biểu đạt: Có nghĩa là học sinh ứng dụng ngôn ngữ mĩ thuật để
diễn đạt sự trải nghiệm và thái độ của bản thân.
+ Năng lực phân tích và trình bày: Thông qua các hoạt động trình bày về
tác phẩm của mình, tham gia giải thích, phân tích, nhận xét về nghệ thuật, kỹ
thuật thể hiện tác phẩm.
+ Năng lực giao tiếp và đánh giá: Học sinh tham gia giao tiếp, thảo luận
và đánh giá tất cả các hoạt động trong tiết Mĩ thuật, đánh giá những gì đã làm
được, có như mong muốn hay không?...
1.3.2. Cách tổ chức các hoạt động:
- Vẽ cùng nhau: Học sinh
biến những quan sát của mình
thành các bức vẽ cá nhân. Tất cả
các bài vẽ cá nhân sẽ là ngân hàng
hình ảnh của nhóm để các em lựa
chọn, sắp xếp theo một câu chuyện
và vẽ cùng nhau, tạo thành một tác
phẩm lớn hơn.

- Vẽ theo nhạc: Học sinh đứng xung quanh mép bàn theo từng nhóm (có
từ 5 em trở lên). Trước mỗi học sinh là
một bảng màu. Giáo viên lựa chọn nhạc
(nhạc không lời, nhạc thiếu nhi..). Tuy
nhiên tùy theo tình hình thực tế có thể
dùng nhạc có lời, tiếng vỗ tay, nghe
hát…từ nhẹ nhàng chuyển sang nhanh,
mạnh, sôi nổi. Học sinh lắng nghe và
cảm nhận giai điệu, vẽ theo hướng dẫn
của giáo viên: thứ tự các màu từ sáng
sang đậm. Ví dụ: Theo thứ tự vàng, đỏ,
cam, xanh… và kết thúc bằng màu đen.

.................................................................................................................................................................Trang 5......

.......................................................................................................................................................

Sau khi hoàn thành bức tranh lớn, giáo viên yêu cầu học sinh quan sát và tưởng
tượng theo mức độ cảm nhận: Em nhìn thấy gì trong tranh? Em nghĩ đến đề tài
nào?
Từ đó giáo viên gợi ý học sinh sáng tạo từ thế giới tưởng tượng của mình
để bắt đầu quy trình: lựa chọn một phần tranh trong bức tranh lớn làm tác phẩm
của mình. Học sinh có thể vẽ thêm vào để làm nổi bật nội dung chủ đề hoặc bỏ
bớt các chi tiết, để cuối cùng tác phẩm đạt được có thể là: bưu thiếp, thiệp
mừng, bìa sách, họa tiết trang trí đồ vật, tranh đề tài…
- Vẽ biểu đạt: Vẽ không nhìn giấy là học sinh quan sát người đối diện
hoặc đồ vật trước mặt và vẽ, không nhìn xuống giấy, nét vẽ liền mạch, không
nhấc tay lên.
Có thể vẽ chân dung người hoặc vật khi vẽ học sinh quan sát thật tập trung chú ý
kết hợp mắt và tay học sinh cố gắng không nhìn vào giấy vẽ. Đối với vẽ chân
dung những bức vẽ rất ấn tượng và đôi khi rất hài hước thậm chí có những bức
chân dung chỉ nhận ra bộ phận của cơ thể mắt, mũi, tóc, tai, miệng hay đối với
đồ vật chỉ mang dáng dấp đặc điểm của đồ vật mình vẽ. Vẽ biểu cảm tăng khả
năng quan sát, buộc các em tập trung dùng ý chí bàn tay để vẽ, hình ảnh sẽ được
khắc sâu và nhớ lâu hơn.

- Tạo hình bằng dây thép và vật dụng tìm được: Khuyến khích học
sinh tạo hình bằng lắp ghép, trang trí từ những vật liệu phế thải thông qua sự
liên tưởng về thế giới xung quanh để tạo thành các tác phẩm biểu đạt 2 chiều
hoặc 3 chiều.

.................................................................................................................................................................Trang 6......

.......................................................................................................................................................

mới:

1.3.3. Nội dung chương trình giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp

Nội dung chương trình giáo dục Mĩ thuật theo phương pháp mới không
theo trình tự các bài như chương trình hiện hành, mà giáo viên căn cứ vào đó để
xây dựng các chủ đề cho phù hợp. Mỗi chủ đề tạo thành một quy trình mỹ thuật
tương tác và tích hợp giữa 5 nội dung: Vẽ theo mẫu, Vẽ trang trí, Vẽ tranh, Tập
nặn tạo dáng, Thường thức Mỹ thuật. Mỗi chủ đề sẽ lồng ghép giáo dục nhiều
mục tiêu và được thực hiện ít nhất là 2 tiết, nhiều nhất là 5 tiết hoặc cũng có thể
hơn.
I.3.4. Hình thức tổ chức lớp học:
Hình thức tổ chức lớp học: Tùy theo từng chủ đề mà giáo viên chọn và tổ
chức các hoạt động vẽ nào cho phù hợp và hiệu quả. Sản phẩm của học sinh
không còn đơn thuần chỉ là tạo hình 2D, mà là 3D, 4D, xây dựng thành câu
chuyện bằng hình ảnh.
Ví dụ:
+ Mĩ thuật lớp 9 - Chủ đề 3: Tạo hình con rối và sân khấu biễu diễn rối.

I.3.5. Cách đánh giá sản phẩm của học sinh:

Mĩ thuật 9 - Chủ đề 5: Sáng tạo từ vật tìm được
.................................................................................................................................................................Trang 7......

.......................................................................................................................................................

Giáo viên không được đưa ra bất cứ một nhận xét nào về sản phẩm của
các em. Mà tùy theo từng sản phẩm, giáo viên gợi ý các em có nên thêm vào,
hay bỏ bớt các hình ảnh, nên chỉnh sửa hay thay đổi gì để tác phẩm đẹp hơn, từ
đó các em tự rút ra được kiến thức và kinh nghiệm cho bản thân ở lần sau.
Mặt khác cần theo dõi, đánh giá học sinh trong suốt quá trình tham gia
các hoạt động chứ không chỉ là dựa trên đánh giá sản phẩm chung của nhóm.
Mỗi học sinh có năng lực, sở trường riêng nên giáo viên cần quan tâm theo dõi
để có những nhận xét, đánh giá cho hợp lý và đảm bảo khách quan.
Tóm lại: Tổ chức hình thức học tập theo nhóm đã và đang được áp dụng
thường xuyên trong quá trình giảng dạy. Có thể nói hiệu quả của việc áp dụng
hình thức học tập này đáng kể nhất là rèn được nhiều kỹ năng quan trọng cho
học sinh như: kỹ năng giao tiếp, kỹ năng sống, kỹ năng hợp tác…Vậy khi áp
dụng vào giảng dạy môn Mĩ thuật (theo phương pháp mới) thì hình thức học tập
theo nhóm được thực hiện như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu thực trạng dạy
và học tại Trường THCS Đồng Rùm – Tân Châu.
2. Cơ sở thực tiễn:

2.1. Thực trạng của việc tổ chức hình thức học tập theo nhóm theo phương
pháp dạy Mĩ thuật theo Đan Mạch.
Năm học 2017 - 2021 là năm chính thức áp dụng phương pháp mới vào
giảng dạy Mĩ thuật ở trường THCS Đồng Rùm. Đây là một phần trong chương
trình hợp tác về văn hóa giữa Việt Nam và Đan Mạch. Tính tới thời điểm hiện
tại, học sinh đã quen và thực hiện tương đối tốt mô hình học tập mới này. Áp lực
học tập không còn là vấn đề với các em. Mặt khác, các em được thỏa thích với
những sáng tạo thú vị, được trao đổi, học hỏi từ bạn rất nhiều. Tuy nhiên về phía
giáo viên vẫn còn khá nhiều khó khăn, vướng mắc cần lời giải đáp để hoàn thiện
theo đúng tinh thần của việc đổi mới. Qua thời gian thực hiện bản thân tôi nhận
thấy những mặt tích cực và còn hạn chế như sau:
2.2. Thuận lợi:
Thứ nhất là: Giáo viên chuyên luôn được sự quan tâm của Ngành cấp
trên, đặc biệt là của Ban giám hiệu nhà trường, thường xuyên động viên, khuyến
khích giáo viên áp dụng phương pháp mới vào giảng dạy. Ban giám hiệu luôn cố
gắng tạo điều kiện để giáo viên an tâm công tác và thực hiện nhiệm vụ được
giao.
Thứ hai là: Cơ sở vật chất của nhà trường khang trang, sạch đẹp. Điều
này giúp cho giáo viên có thể sắp xếp trước vị trí cho các nhóm học sinh mà
không mất thời gian như khi dạy ở tại lớp.
Thứ ba là: Các hoạt động của mỗi chủ đề nối tiếp liền mạch nhau, làm
cho học sinh luôn cảm thấy hào hứng khi được khám phá, sáng tạo với nhiều trải
nghiệm đầy thú vị.
.................................................................................................................................................................Trang 8......

.......................................................................................................................................................

Thứ tư là: Một điểm thuận lợi nữa khi áp dụng phương pháp dạy học
mới, cụ thể là hình thức học tập theo nhóm đó là: không còn hiện tượng học sinh
bỏ bài, không vẽ hoặc vẽ dở dang…
2.3. Khó khăn:

Có thể nói, từ khi áp dụng phương pháp dạy học mới, giáo viên thoát khỏi
hẳn tâm lý lo lắng vì sợ học sinh không kịp hoàn thành bài vẽ theo đúng phân
phối chương trình (mỗi tiết không quá 45 phút, học sinh vừa tiếp thu kiến thức,
cách vẽ, vừa phải hoàn thành một tranh). Tuy nhiên qua quá trình áp dụng bắt
đầu từ năm học 2017 - 2021, bản thân tôi nhận thấy còn gặp một số khó khăn
sau:
- Các em chưa ý thức được việc học theo nhóm. Chia các nhóm nhỏ, lời
nói xì xào nhiều khi lại là cơ hội để các em trò chuyện tán gẫu, lãng phí thời
gian. Giáo viên không thể đến từng nhóm theo dõi sát sao học sinh làm việc.
Cũng không tránh khỏi tình trạng các em chỉ thảo luận một cách đối phó. Lúc
này nhìn bề ngoài có vẻ học tích cực chủ động, nhưng trong tư duy các em thì
chưa chắc. Vậy làm thế nào để các em thật sự hành động trong tư duy? Làm sao
kiểm soát được tư duy của các em? Đó là câu hỏi đặt ra vẫn chưa có lời giải. Vì
vậy hầu hết quá trình học tập theo nhóm còn mang tính chất hình thức, chưa thật
sự hiệu quả.
- Hoạt động theo nhóm nhiều lợi thế, nhưng nếu không được tổ chức một
cách khoa học thì vấn đề trật tự lớp học sẽ vượt ra khỏi tầm kiểm soát của giáo
viên. Vì học nhóm, các em ngồi đối diện nhau hoặc thành vòng tròn nên hay nói
chuyện, đùa giỡn trong giờ học.
- Do hoạt động nhóm có nhiều học sinh tham gia để hoàn thành sản phẩm
nên một số học sinh có tâm lý ỷ lại, không tích cực tham gia nhiệm vụ của
nhóm, lơ là, nói chuyện hoặc làm việc riêng.
- Học sinh có nhiệm vụ phải tự phân công trách nhiệm trong nhóm nên
đôi khi để xảy ra tình trạng phân công không hợp lý, các em giỏi không muốn
phân công các bạn yếu hơn làm vì sợ sản phẩm không đẹp. Do đó nảy sinh vấn
đề người làm không hết việc, người lại ngồi chơi.
- Số học sinh khá, giỏi thường muốn quyết định quy trình, hình thức, nội
dung làm việc của nhóm, chưa thật sự đề cao sự tương tác bình đẳng và tầm
quan trọng của ý kiến từng thành viên trong nhóm. Chính vì vậy gây tâm lý bất
hợp tác, chán nản cho các thành viên còn lại, dẫn đến sản phẩm mĩ thuật thì
hoàn thành nhưng mục tiêu giáo dục của bài học thì chỉ là con số không.
- Một khó khăn lớn phải kể đến đó là đánh giá học sinh. Làm thế nào để
đảm bảo tính công bằng, chính xác, đúng năng lực của từng học sinh trong quá
trình học tập nhóm? Thực tế cho thấy, cách đánh giá của giáo viên còn quá sơ
sài, chỉ dựa trên một số sản phẩm nhóm trong đó có các em tham gia mà hoàn
toàn không chú ý gì đến tinh thần, thái độ… của các em trong suốt quá trình học
tập.
.................................................................................................................................................................Trang 9......

.......................................................................................................................................................

Tóm lại: Bất cứ một phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nào cũng có
hai mặt: tích cực và tiêu cực. Cái chính là cách chúng ta làm thế nào để phát huy
được thế mạnh của nó và loại bỏ dần những hạn chế nảy sinh trong quá trình
thực hiện. Sau đây là một số giải pháp để thực hiện thành công mô hình học tập
nhóm theo phương pháp đổi mới.
3. Nội dung vấn đề:
3.1. Vấn đề đặt ra: Vận dụng phương pháp làm việc nhóm theo hướng đổi mới
trong dạy học mĩ thuật lớp 9.
Để vấn đề nghiên cứu được thực hiện có hiệu quả và đạt được mục tiêu đề
ra, trước khi đi sâu vào giải quyết và tìm ra giải pháp, tôi đã đề ra một số giả
thuyết và dự kiến tình huống như sau:
- Cái khó khăn lớn nhất khi tổ chức hình thức học tập theo nhóm là quản lý
trật tự học sinh. Nếu giáo viên có biện pháp xử lý tốt thì hiệu quả học tập sẽ đạt
được như mục tiêu đề ra.
- Tổ chức tốt hình thức học tập theo nhóm không chỉ là để áp dụng theo
đúng tinh thần đổi mới phương pháp giảng dạy mà còn là một hình thức học tập
giúp học sinh phát huy được năng lực cá nhân. Nếu giáo viên tổ chức học tập
theo nhóm thường xuyên, tạo nề nếp, thói quen cho học sinh thì những khó khăn
không còn là vấn đề phải lo lắng.
- Giáo viên lập sổ tay theo dõi tinh thần, thái độ và quá trình tham gia của
học sinh trong nhóm, thường xuyên cập nhật những nhận xét thì việc đánh giá
học sinh sẽ chính xác và đảm bảo công bằng.
3.2. Giải pháp, chứng minh vấn đề được giải quyết:
Giải pháp 1: Phân chia nhóm học sinh một cách khoa học, đảm bảo
thành phần nhóm gồm những học sinh có năng lực, khả năng nhận thức
khác nhau.

* Mục đích: Giúp học sinh các nhóm có cơ hội ngang bằng nhau trong
học tập và hoàn thành nhiệm vụ nhóm. Thúc đẩy tinh thần thi đua của học sinh
giữa các nhóm với nhau.
* Biện pháp thực hiện: Tùy thuộc vào mục đích và yêu cầu của tiết học
mà ta có nhiều cách chia nhóm, nhiều mô hình nhóm khác nhau. Có khi là nhóm
hai, nhóm bốn (ở hoạt động tìm hiểu chủ đề, Vẽ cùng nhau); nhóm sáu, nhóm
bảy hoặc nhóm tám (ở hoạt động Vẽ theo nhạc, Xây dựng cốt truyện…). Mỗi
bàn có hai học sinh ngồi nên giáo viên không chia thành nhóm ba vì về mặt
thẩm mĩ lớp học nhìn sẽ rất lộn xộn, giữa các nhóm không có “ranh giới” dẫn
đến tình trạng nhóm này làm ảnh hưởng nhóm kia khi cùng làm việc. Khi thành
lập nhóm cần lưu ý khả năng làm việc, năng lực cá nhân và mối quan hệ giữa
các thành viên. Điều này là vô cùng quan trọng, bởi vì:
.................................................................................................................................................................Trang 10....

.......................................................................................................................................................

+ Nếu một nhóm có nhiều học sinh giỏi, các em có khả năng suy đoán,
tưởng tượng, diễn đạt và sáng tạo thì khi hoạt động nhóm các em sẽ mau chóng
hoàn thành tốt công việc được giao. Ngược lại, nhóm có nhiều học sinh chậm
tiếp thu không chỉ khó hoàn thành nhiệm vụ mà còn bị tâm lý chán nản, mặc
cảm do không bằng nhóm bạn.

+ Đối với những nhóm nhỏ, giáo viên phải chú ý mối quan hệ giữa các
thành viên. Do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi ở bậc Trung học cơ sở, các em chỉ
thích làm, thích học cùng với những người bạn mà các em muốn. Nếu trong
nhóm có một đối tượng mà các em không thích là đối tượng đó sẽ bị “tẩy chay”
ngay. Thay vì các em cùng hăng hái học tập thì đổi lại là thái độ dè chừng, mất
đoàn kết. Không nên ép buộc các em phải hoàn toàn theo chủ ý sắp đặt của giáo
viên vì như thế các em sẽ mất đi sự thoải mái, nhịp nhàng trong các hoạt động
của nhóm.

Để hoạt động nhóm có hiệu quả, thì một việc không thể thiếu đó là bầu
nhóm trưởng. Giáo viên có thể để các em tự bầu nhóm trưởng cho mình, nhưng
cần lưu ý các em chọn những bạn nhóm trưởng phải là người có kết quả học tập
tốt, có ý thức giúp đỡ các thành viên trong nhóm, có khả năng trình bày lưu loát
vấn đề mà giáo viên đề ra.
 
Việc phân nhóm cần thực hiện sao cho giáo viên có thể theo dõi, đánh giá
hoạt động nhóm nhưng đồng thời cũng đảm bảo phát huy tính tích cực của mỗi
học sinh. Về lý thuyết, một nhóm lý tưởng nhất gồm từ 4 đến 6 thành viên, vì
quá nhiều nhóm nhỏ thì giáo viên sẽ không kiểm tra hết được, nhóm quá đông
thì sẽ nhiều vấn đề nảy sinh. Trong thực tế, tùy theo từng hoạt động và quy mô
lớp học giáo viên có thể thay đổi linh hoạt sắp nhóm cho phù hợp. Ở đầu năm
học, sự phân nhóm có thể mang tính ngẫu nhiên do giáo viên chưa nắm được
năng lực của học sinh. Tuy nhiên, sau đó giáo viên cần điều chỉnh sao cho có sự
cân bằng năng lực học tập giữa học sinh các nhóm với nhau, nhằm thúc đẩy mối
quan hệ hợp tác, giúp đỡ trong học tập giữa các thành viên trong nhóm.
Giải pháp 2: Tổ chức, quản lý hoạt động nhóm hiệu quả.
* Mục đích: Lôi cuốn học sinh tích cực tham gia học tập, tránh gây ồn
làm ảnh hưởng lớp học kế bên.
.................................................................................................................................................................Trang 11....

.......................................................................................................................................................

* Biện pháp thực hiện:

Trong giảng dạy Mĩ thuật theo phương pháp mới, các hoạt động yêu cầu
phải tổ chức hình thức hoạt động nhóm đó là:
+ Vẽ cùng nhau.
+ Xây dựng mô hình từ vật tìm được.
+ Xây dựng cốt truyện.
Để hoạt động nhóm có hiệu quả, trước tiên giáo viên cần rèn luyện cho
học sinh kỹ năng hợp tác nhóm bao gồm: kỹ năng hiểu được nhu cầu của người
khác, kỹ năng biểu đạt một quan điểm, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng thảo luận, kỹ
năng bảo vệ quan điểm, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn … Cần nói rõ cho học
sinh rằng đánh giá kết quả theo nhóm nhưng cũng dựa vào sự phối kết hợp của
từng cá nhân. Học sinh cần nhận thấy mọi thành viên cần phải có trách nhiệm
đóng góp, mọi thành viên đều phải hoàn thành công việc, mọi thành viên đều
phải được lĩnh hội kiến thức. Thành công của nhóm chính là thành công của mỗi
cá nhân.
Yêu cầu học sinh khi làm việc nhóm phải thực hiện theo đúng những qui
định sau:
+ Mỗi thành viên trong nhóm đều phải có trách nhiệm hoàn thành tốt các
nhiệm vụ được giao.
+ Phải biết lắng nghe ý kiến của bạn và xem xét ý kiến nào là hợp lý nhất,
không được cố gắng tự làm theo chủ ý của bản thân.
+ Khi thực hiện việc phân công nhiệm vụ, mỗi cá nhân sẽ tự nhận phần
việc của mình cho phù hợp năng lực cá nhân. Đồng thời các thành viên trong
nhóm sẽ bàn bạc và quyết định ai – việc gì.
+ Nhóm trưởng có nhiệm vụ nhắc nhở các bạn trong nhóm khi trao đổi
cần nói vừa đủ nghe, không ảnh hưởng nhóm bạn và lớp kế bên.
Bên cạnh những giải pháp trên, để quản lý tốt hoạt động nhóm, để trật tự
lớp học đảm bảo theo yêu cầu thì giáo viên phải có biện pháp để các em tích cực
tham gia học tập, cuốn hút các em vào các hoạt động chung. Có như thế các em
sẽ không còn nói chuyện riêng hay đùa giỡn trong giờ học. Để làm được điều
này thì khi giao việc giáo viên phải chú ý giao công việc vừa sức với học sinh,
phù hợp với số lượng thành viên trong nhóm.
Trong quá trình học sinh làm việc nhóm, giáo viên không được can thiệp
sâu vào công việc của các em mà chỉ gợi ý để các em thực hiện tốt hơn. Giáo
viên có thể bổ sung những gợi ý và các câu hỏi để giúp học sinh phát hiện vấn
đề và tăng hứng thú làm việc nhóm. Giáo viên theo dõi tổng quát, phát hiện và
hỗ trợ cho nhóm có khó khăn, kịp thời uốn nắn, điều chỉnh những lệch lạc của
học sinh. Giáo viên phải hạn chế đến mức thấp nhất việc nói của mình trong khi
.................................................................................................................................................................Trang 12....

.......................................................................................................................................................

các em đang hoạt động nhóm. Nếu cần, giáo viên cho cả lớp dừng lại để tập
trung chú ý nghe giáo viên hướng dẫn thêm. Thực hiện theo các bước:
Bước 1: Giao nhiệm vụ.
Bước 2: Chia nhóm.
Bước 3: Làm việc trong nhóm.
Bước 4: Trình bày kết quả.
Bước 5: Tổng kết.
Nói chung khi tổ chức hình thức học tập theo nhóm giáo viên cần thiết kế
sao cho mọi thành viên trong nhóm đều phải nỗ lực không chỉ vì thành tích cá
nhân mà còn vì thành công của cả nhóm.

Một hoạt động nhóm được xem là thành công nếu nhiệm vụ của nhóm sẽ
được hoàn tất khi có sự đóng góp của tất cả thành viên trong nhóm....