Bài 16. Sự suy sụp của nhà Trần cuối thế kỉ XIV

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Phan Hong Phuc
Ngày gửi: 20h:25' 18-02-2024
Dung lượng: 138.5 KB
Số lượt tải: 12
Nguồn:
Người gửi: Phan Hong Phuc
Ngày gửi: 20h:25' 18-02-2024
Dung lượng: 138.5 KB
Số lượt tải: 12
Số lượt thích:
0 người
Tuần CM: 20,21,22
Tiết PPCT: 28,29,30
Ngày soạn:
Ngày dạy:
BÀI 16: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
THỜI TRẦN (1226 – 1400)
I. MỤC TIÊU (Học xong bài học, học sinh sẽ đạt được)
1. Về kiến thức
- Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
- Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, tôn
giáo thời Trần.
- Những thành tựu văn hóa tiêu biểu thời Trần.
2. Về phẩm chất
- Yêu nước:Trân trọng công sức của cha ông trong quá trình phát triển đất nước.
- Trách nhiệm:Có ý thức giữ gìn, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.
3. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học:.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích, nhận xét, đánh giá vấn đề và liên hệ thực tiễn.
b) Năng lực đặc thù
- Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được các nguồn tư liệu hình ảnh và tư liệu văn bản
trong bài học.
- Nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
+ Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế, chính trị, văn
hóa, tôn giáo thời Trần.
+ Những thành tựu văn hóa tiêu biểu thời Trần.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Giới thiệu 1 di tích lịch sử thời Trần tại địa phương.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- SGK, SGV, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Một số video, máy chiếu, máy tinh (nếu có)
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
2. Học sinh
- Tập ghi, sách giáo khoa
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số học sinh.
2.Kiểm tra bài cũ:
Hs 1: Trình bày sự thành lập nhà Lý ? (10đ)
*.Sản phẩm dự kiến.
Hoàn cảnh thành lập của nhà Lý:
- Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh mất, các nhà sư và đại thần trong triều suy tôn Lý Công Uẩn lên
ngôi vua, lập ra nhà Lý.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên thành Thăng Long.
Hs 2: Trình bày tình hình chính trị thời nhà Lý ? (10đ)
*.Sản phẩm dự kiến.
- Vua Lý tổ chức bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương.
+ Vua đứng đầu nhà nước, cha truyền con nối, cử người thân giữ các chức vụ quan trọng.
+ Các quan đại thần giúp vua lo việc nước
+ Cả nước được chia thành 24 lộ, phủ, ở miền núi gọi là châu; dưới lộ là huyện, hương. Đơn vị
cấp cơ sở là xã.
- Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư. Vua lập điện Long Trì, đặt chuông cho người
dân đánh để vua trực tiếp xét xử.
- Quân đội thời Lý gồm cấm quân và quân địa phương. Quân đội thời Lý được tổ chức theo chế
độ “ngụ binh ư nông”.
- Vua Lý thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc với các dân tộc miền núi, có chính sách hoà hiếu
với các nước láng giềng.
3.Bài mới.
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học.
-Thông qua nội dung bài học công cuộc xây dựng đất nước thời Trần., có những sáng tạo trong
cuộc sống xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay.
b. Nội dung hoạt động:
GV: chuẩn bị; video về thời Trần, các hình ảnh (nếu có) và giao nhiệm vụ cho HS.
HS xem video, làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
GV Chuyển giao nhiệm vụ.
- Trình chiếu hình ảnh 16.1/ 65, sơ đồ hình ảnh 17.1/ 71
- ? Hình ảnh 16.1 gợi em nghĩ tới triều đại nào trong lịch sửt dân tộc ta? Quan sát hình 17.1/71,
hãy chia sẻ suy nghĩ của em về Nhà Trần ?
Thực hiện nhiệm vụ
GV: Hướng dẫn HS xem, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi vào phiếu học tập.
HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và ghi kết quả ra phiếu học tập.
Báo cáo sản phẩm
GV:
- Mời một vài HS lên trình bày sản phẩm.
- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn).
HS:
- HS báo cáo sản phẩm cá nhân – chia sẻ suy nghĩ của mình.
- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét (hoạt động của HS và sản phẩm), chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình
thành kiến thức mới: Nhà Trần đi vào lịch sử dân tộc với Hào khí Đông A cuồn cuộn thác lũ, quét
sạch quân xâm lược Mông Nguyên. Với sự thành công của một vương triều chủ động xây dựng nội
lực kiến thiết triều đình, quốc gia, xã tắc. Sử ghi đây là vương triều lớn mạnh nhất trong lịch sử dân
tộc Việt Nam thời phong kiến. Vậy Nhà Trần đã xây dựng đất nước ntn?
d) Sản phẩm:
- Câu trả lời, chia sẻ của HS.
HOẠT ĐỘNG: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
HOẠT ĐỘNG 1. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được
- Hoàn cảnh, thời gian thành lập nhà Trần.
- Nhận thức được sự cần thiết phải thành lập Nhà Trần trong thời điểm bấy giờ.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ…
- Từ đó HS đưa ra được những đánh giá về nhà Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc ta.
b. Nội dung hoạt động: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
Đọc thông tin, tư liệu trong mục 1 và quan sát hình ảnh 16.1/ 65, hãy cho biết:
1. Nhà Trần thành lập trong hoàn cảnh nào?
2. Dựa vào thông tin trong hình ảnh 16.1/ 65, em chia sẻ những hiểu biết của em về xuất thân
dòng họ Trần?
3. Em có suy nghĩ gì về việc Nhà Trần lên thay nhà Lý trong thời điểm bấy giờ?
4. Đọc thông tin về nhân vật lịch sử / 65, em chia sẻ những hiểu biết của em về Trần Thủ Độ?
Theo em, ông có vai trò gì đối với sự thành flaapj nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn, gợi ý cho HS trả lời
HS:
- Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi.
- Suy nghĩ cá nhân để lấy đưa ra ý kiến, chia sẻ.
Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời câu hỏi của GV.
Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức:
- Cuối TK XII, nhà Lý suy yếu, Nhà Trần lên thay thế là tất yếu của lịch sử. Dòng họ Trần ở
Nam Định lớn mạnh và phát triển cho đến ngày nay. Nay ở Nam Định nổi tiếng với lễ hội Khai ấn
Đền Trần hằng năm. Lễ hội mang đậm giá trị truyền thống văn hoá giáo dục lịch sử sâu sắc. Đồng
thời thể hiện đạo lí “ uống nước nhớ nguồn” của nhân dân ta.
d. Sản phẩm:
1. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN
- Cuối TK XII, Nhà Lý suy yếu, nhà Trần từng bước thâu tóm quyền hành.
- Tháng 1- 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh.
-> Nhà Trần được thành lập.
HOẠT ĐỘNG 2. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ.
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Vẽ, lập được lược đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần.
- Nhận thức được nhà Trần đã sử dụng những biện pháp tích cực trong việc củng cố chế độ quân
chủ chuyên chế tập quyền của mình .
- Đánh giá được vai trò của những biện pháp củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền của
nhà Trần.
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT mảnh ghép để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ.
- Chia nhóm: 3 nhóm và giao nhiệm vụ: Đọc thông tin mục 2/ 66, hãy cho biết:
1. Sau khi lên nắm quyền, nhà Trần đã xây dựng bộ máy nhà nước ntn ( vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy
nhà nước)? Đọc thông tin văn bản mục 16.2/ 66, giúp em hiểu gì về tính quy củ trong hệ thống quan
lại thời Trần? Có gì độc đáo so với triều đại nhà Lý?
2. Về quân đôi, nhà Trần thi hành chính sách gì? Em hiểu gì về chính sách này của nhà Trần?
Quan sát hình ảnh khắc trên thạp gốm- hình 16.3/ 66, em có nhận xét gì về sức mạnh quân sự thời
Trần?
3. Nhà Trần thực hiện chính sách đối nội, đối ngoại ra sao? Thông tin SGK cho em nhận xét gì
về kỉ cương, phép nước của nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm trả lời câu hỏi ra phiếu học tập. Trong thời gian 5
phút.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trưng bày sản phẩm thao kĩ thuật phòng tranh,
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Trưng bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Chốt kiến thức trên máy chiếu bằng sơ đồ.
d. Sản phẩm:
2. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ.
* Chế độ chính trị: Quân chủ trung ương tập quyền.
* Xây dựng bộ máy nhà nước:
TW: Thái thượng hoàng- Vua
Quan văn- quan võ
Trung gian: 12 lộ, phủ
Huyện - châu
Địa phương: xã
-> Tổ chức bộ máy chính quyền huyết thống; hệ thống chính quyền các cấp quy củ, hoàn thiện
hơn.
* Quân đội: chia 2 bộ phận:
- Quân triều đình( cấm quân): chọn thanh niên ở quê hương nhà Trần. Nhiệm vụ: bảo vệ vua, kinh
thành.
- Quân địa phương: quân ở các lộ, phủ, quân vương hầu, dân binh…
- Chính sách: ngụ binh ư nông.
* Luật pháp: ban hành bộ Quốc triều hình luật-> pháp luật nghiêm minh.
* Đối nội, đối ngoại:
-Đối nội: khoan hoà gần gũi với dân.
- Đối ngoại: hoà hiếu với các nước láng giềng.
-> Nhà Trần củng cố chế độ quân chủ TW tập quyền -> Đại Việt thời Trần phát triển, thịnh
vượng.
HOẠT ĐỘNG 3: TÌNH HÌNH KINH TẾ.
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được các nét chính về tình hình kinh tế thời Trần..
- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần góp phần xây dựng đất
nước phồn vinh, thịnh vượng.
- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần .
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ, GV phát phiếu học tập cho HS hoàn thiện sơ đồ câm:
1: Nêu những dẫn chứng để chứng minh nhà Trần chủ trương khuyến khích phát triển nông
nghiệp?
Những thành tựu của nông nghiệp nhà Trần?
2: Quan sát hình ảnh 16.4, 16.5 / 67, em có nhận xét gì về sản xuất thủ công nghiệp thời Trần?
3: Sự xuất hiện thương cảng chứng tỏ điều gì?
4. Thông tin trong mục 16.6/ 67 gợi em suy nghĩ gì về tình hình kinh tế thời nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
d. Sản phẩm:
3. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
- Biện pháp: khai hoang, đắp đê, đào sông ngòi… Đặt chức quan chăm lo nông nghiệp, thuỷ lợi.
- Thành tựu: cây trồng đa dạng, phong phú
* Thủ công nghiệp:
- Xuất hiện nhiều làng nghề, phường nghề: ; Thăng Long là trung tâm sản xuất, buôn bán lớn...
sản phẩm đa dạng, phong phú
* Thương nghiệp: phát triển mạnh
- Tiền dung phổ biến.
- Buôn bán với người nước ngoài ở các cửa biển: Vân Đồn, Hội Thống, Hội Triều…
-> Kinh tế nhà Trần ngày càng phát triển, Đại Việt trở thành nước giàu mạnh, phồn thịnh.
HOẠT ĐỘNG 4. TÌNH HÌNH XÃ HỘI:
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được các nét chính về tình hình xã hội thời Trần..
- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần góp phần xây dựng đất nước
bình yên, nhân dân ấm no, hạnh phúc.
- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần .
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT phòng tranh để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: GV phát phiếu học tập- sơ đồ câm
1: Đọc thông tin mục 4/ 68, em hãy hoàn thành sơ đồ thể hiện các tầng lớp trong XH thời Trần?
Mỗi tầng lớp có đặc điểm gì? ( Tại sao địa chủ ngày càng đông? Nông dân chia thành mấy bộ phận?
Tầng lớp nào có địa vị thấp nhất trong XH? )
2. Hãy lí giải vì sao XH thời Trần phân hoá như vậy nhưng vẫn yên bình?
3. Thông tin tư liệu trong mục 16.7/ 68, theo quan điểm của Hưng Đạo Vương thì những yếu tố
nào sẽ giúp triều đình tạo sự ổn định và vững bền của một XH? Từ đó em có suy nghĩm đánh giá gì
về XH chúng ta hiện nay?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Theo quan điểm của Hưng Đạo Vương: Quốc gia hưng thịnh phải biết chăm lo đời sống vật
chất và tinh thần nhân dân, biết lấy dân làm gốc. Kế sách này cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Nhà nước ta hiện nay luôn quan tâm đến đời sống vật chất, sức khoẻ của người dân. Mọi công dân
đều được hưởng đời sống bình đẳng, ấm no, tự do phát triển. Đây là “ khoa thư sức dân” mà Hưng
Đạo Vương nêu ra.
d) Sản phẩm:
Quý tộc: Vua, quan: nhiều đặc quyền,
giữ chức vụ chủ chốt trong chính
quyền
Nhân dân lao động: cày cấy ruộng
đất công làng xã, hoặc lĩnh canh
ruộng đất của địa chủ.
Thợ thủ công, thương nhân: số
lượng ngày càng nhiều.
Nông nô, nô tì: số lượng khá đông;
cày cấy trong điền trang, phục dịch
gia đình quý tộc.
-> Nhà Trần quan tâm chăm lo đời sống nhân dân, lấy dân làm gốc cho sự phát triển thịnh vượng.
HOẠT ĐỘNG 5. TÌNH HÌNH VĂN HOÁ
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được một số nét đặc trưng về văn hoá, giáo dục, tư tưởng tôn giáo, KHKT, VHNT của
nhân dân ta thời Trần.
- Nhận thức được sâu sắc vẻ đẹp văn hoá, phong tục tập quán của nhân dân Đại Việt.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Quốc Tuấn, Trần
Nhân Tông,...
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng PP dạy học hợp tác để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ trước 1 tuần.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ:
+ NV1: Giới thiệu những nét chính về tư tưởng tôn giáo thời Trần?Đọc thông tin trong mục nhân
vật lịch sử/ 68, nêu hiểu biết của em về vị phật hoàng Trần Nhân Tông, phái thiền Trúc Lâm Yên
Tử? Từ đó nêu nhận xét về tư tưởng thời Trần so với thời Lý?
+ NV2: Giới thiệu một số thành tựu giáo dục thời Trần? Chia sẻ sự hiểu b iết của em về một số
vị Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa thời Trần ở quê hương em? Những tấm gương ấy tác
động ntn đến em?
+ NV 3: Về KHKT thời Trần đã đạt được những thành tựu tiêu biểu nào? Giới thiệu một số
thành tựu tiêu biểu đó? Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?
+ NV 4: Nói về văn học thời Trần, em đã học những tác phẩm nào?Từ đó em khái quát những
thành tựu về văn học thời Trần ( nội dung, hình thức)? Trong thời kì này còn xuất hiện những thành
tựu kiến trúc, điêu khắc nào? Điều đó chứng tỏ thành tựu VHNT thời Trần đã đạt đến trình độ ntn?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
d. Sản phẩm:
5. TÌNH HÌNH VĂN HOÁ
a. Tư tưởng tôn giáo:
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến: tục thờ cúng tổ tiên, các anh hung có công với dân tộc.
+ Nho giáo: được coi trọng; nhiều người đỗ đạt được trọng dụng…
+ Phật giáo: được tôn sung: thiền phái Trúc Lâm do Trần Nhân Tông sáng lập…
+ Đạo giáo: được tôn trọng.
b. Giáo dục và KH- KT:
* Giáo dục:
+ Nhiều trường học: Trường công (năm 1253, Quốc Tử Giám được mở rộng); Trường tư mở
nhiều ở làng, xã
+ Các kì thi được tổ chức thường xuyên, quy củ: Thi Thái học sinh chọn Tam khôi trong kì thi
Đình…
* KHKT: ,
+ Sử học: Đại Việt Sử Kí ( Lê Văn Hưu), Việt Sử lược ( khuyết danh)…
+ Quân sự: Binh thư yếu lược ( Trần Quốc Tuấn)…
+ Y học: Sách cây thuốc Nam- Tuệ Tĩnh.
- Thiên văn học: Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán.
c. Văn học nghệ thuật:
-Văn học:
+ Văn học chữ Hán: thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc, chống ngoại xâm…
+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình dân.
-Kiến trúc: Kiến trúc tôn giáo: tháp Phổ Minh, chùa Thái Lạc ( Hưng Yên)… Các tác phẩm điêu
khắc: tượng hổ trong lăng Trần Thủ Độ, chạm khắc gỗ…
- Nghệ thuật diễn xướng: múa rối, chèo, tuồng phổ biến, nhiều nhạc cụ: trống com. Sáo, tiêu, đàn
cầm..…
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b. Nội dung hoạt động: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS
-NV 1:Nêu những biểu hiện về sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền dưới thời nhà Trần?
- NV 2: GV giao cho HS hoàn thành phiếu học tập theo mẫu bảng/ 70/SGK:
STT Lĩnh vực
Nội dung tóm tắt
Danh nhân tiêu biểu
1
Tư tưởng, tôn
giáo
2
Giáo dục, khoa
học
3
Văn học, nghệ
thuật
4
Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân, hoạt động nhóm để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
- BT 1/ 67:
STT Lĩnh vực
Nội dung tóm tắt
Danh nhân tiêu biểu
1
Tư tưởng, + Nho giáo: được coi trọng; nhiều người làm
- Trần Nhân Tông
tôn giáo
quan…
+ Phật giáo: được tôn sung: thiền phái Trúc
Lâm…
+ Đạo giáo: được tôn trọng.
2
Giáo dục, + Nhiều trường học: Trường công ( Quốc Tử
Khoa học, Giám); Trường tư ( Trường Huỳnh Cung)
kĩ thuật
+ Các kì thi được tổ chức thường xuyên, quy
củ…
- Khoa học, kĩ thuật
+ Sử học: Đại Việt Sử Kí, Việt Sử lược…
+ Quân sự: Binh thư yếu lược…
+ Y học: Sách cây thuốc Nam- Tuệ Tĩnh.
- Chu Văn An
- Lê Văn Hưu
- Trần Quốc Tuấn
-Tuệ Tĩnh
3
Văn học, -Văn học:
nghệ thuật + Văn học chữ Hán: thể hiện long yêu nước, tự
hào dân tộc, chống ngoại xâm…
+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình
dân.
-Kiến trúc: điêu khắctinh xảo: Kinh đo Thăng
Long; lăng mộ vua Trần, tháp Phổ Minh…
- Nghệ thuật diễn xướng: múa rối, chèo,
tuồng…
Trần Quốc Tuấn
- Trương Hán Siêu
- Trần Quang Khải
- Trần Nhân Tông…
4
d. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b. Nội dung hoạt động: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập)
Bài tập: - NV 3: Bài tập 3/ 60, Em có nhận xét gì về những thành tựu văn hoá thời nhà Trần? suy
nghĩ của em về vai trò, nhiệm vụ của thế hệ sau trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát triển giá trị của
các thành tựu văn hoá đó?( giao HS về nhà thực hiện hoạt động cá nhân và nộp bài trên Teams)
Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập.
Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng dẫn.
GV Kết luận, nhận định.
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng
qui định (nếu có).
- HS lựa chọn các thành tựu văn hoá khác nhau nhưng cần đảm bảo được:
+ Tên thành tựu.
+ Lịch sử nguồn gốc: người xây dựng, sáng lập...
+ Giá trị của thành tựu
+ Dấu đấn còn lại với ngày nay
+ Vai trò, trách nhiệm của thế hệ trẻ hiện nay.
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
d. Sản phẩm: Bài làm của HS
4. Nhận xét, dặn dò
- Về nhà học bài, làm các bài tập còn lại trong sách giáo khoa
- Chuẩn bị:
BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG
– NGUYÊN.
Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ 1258.
Cuộc kháng chiến lần thứ 2 chống quân xâm lược Nguyên 1285.
Cuộc kháng chiến lần thứ 3, chống quân xâm lược Nguyên 1287 – 1288.
Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO DÀNH CHO HỌC SINH.
V. RÚT KINH NGHIỆM.
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Duyệt của tổ trưởng/tổ phó
Trần Ngọc Thảo Sương
Giáo viên
An Ngọc Tú
Tiết PPCT: 28,29,30
Ngày soạn:
Ngày dạy:
BÀI 16: CÔNG CUỘC XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
THỜI TRẦN (1226 – 1400)
I. MỤC TIÊU (Học xong bài học, học sinh sẽ đạt được)
1. Về kiến thức
- Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
- Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, tôn
giáo thời Trần.
- Những thành tựu văn hóa tiêu biểu thời Trần.
2. Về phẩm chất
- Yêu nước:Trân trọng công sức của cha ông trong quá trình phát triển đất nước.
- Trách nhiệm:Có ý thức giữ gìn, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc.
3. Về năng lực
a) Năng lực chung
- Tự chủ và tự học:.
- Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm hiệu quả.
- Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Biết phân tích, nhận xét, đánh giá vấn đề và liên hệ thực tiễn.
b) Năng lực đặc thù
- Tìm hiểu lịch sử: Khai thác và sử dụng được các nguồn tư liệu hình ảnh và tư liệu văn bản
trong bài học.
- Nhận thức và tư duy lịch sử:
+ Mô tả được sự thành lập nhà Trần.
+ Trình bày được những nét chính về tình hình kinh tế, chính trị, văn
hóa, tôn giáo thời Trần.
+ Những thành tựu văn hóa tiêu biểu thời Trần.
- Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Giới thiệu 1 di tích lịch sử thời Trần tại địa phương.
II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Giáo viên
- SGK, SGV, tranh ảnh liên quan đến nội dung bài học.
- Một số video, máy chiếu, máy tinh (nếu có)
- Giấy A1 hoặc bảng phụ để HS làm việc nhóm.
- Phiếu học tập.
2. Học sinh
- Tập ghi, sách giáo khoa
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.Ổn định lớp: Kiểm diện sĩ số học sinh.
2.Kiểm tra bài cũ:
Hs 1: Trình bày sự thành lập nhà Lý ? (10đ)
*.Sản phẩm dự kiến.
Hoàn cảnh thành lập của nhà Lý:
- Năm 1009, vua Lê Long Đĩnh mất, các nhà sư và đại thần trong triều suy tôn Lý Công Uẩn lên
ngôi vua, lập ra nhà Lý.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn quyết định dời đô từ Hoa Lư về Đại La, đổi tên thành Thăng Long.
Hs 2: Trình bày tình hình chính trị thời nhà Lý ? (10đ)
*.Sản phẩm dự kiến.
- Vua Lý tổ chức bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương.
+ Vua đứng đầu nhà nước, cha truyền con nối, cử người thân giữ các chức vụ quan trọng.
+ Các quan đại thần giúp vua lo việc nước
+ Cả nước được chia thành 24 lộ, phủ, ở miền núi gọi là châu; dưới lộ là huyện, hương. Đơn vị
cấp cơ sở là xã.
- Năm 1042, nhà Lý ban hành bộ luật Hình thư. Vua lập điện Long Trì, đặt chuông cho người
dân đánh để vua trực tiếp xét xử.
- Quân đội thời Lý gồm cấm quân và quân địa phương. Quân đội thời Lý được tổ chức theo chế
độ “ngụ binh ư nông”.
- Vua Lý thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc với các dân tộc miền núi, có chính sách hoà hiếu
với các nước láng giềng.
3.Bài mới.
HOẠT ĐỘNG 1: HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Xác định được vấn đề chính của nội dung bài học.
-Thông qua nội dung bài học công cuộc xây dựng đất nước thời Trần., có những sáng tạo trong
cuộc sống xây dựng và bảo vệ đất nước ngày nay.
b. Nội dung hoạt động:
GV: chuẩn bị; video về thời Trần, các hình ảnh (nếu có) và giao nhiệm vụ cho HS.
HS xem video, làm việc cá nhân trả lời câu hỏi của GV.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động:
GV Chuyển giao nhiệm vụ.
- Trình chiếu hình ảnh 16.1/ 65, sơ đồ hình ảnh 17.1/ 71
- ? Hình ảnh 16.1 gợi em nghĩ tới triều đại nào trong lịch sửt dân tộc ta? Quan sát hình 17.1/71,
hãy chia sẻ suy nghĩ của em về Nhà Trần ?
Thực hiện nhiệm vụ
GV: Hướng dẫn HS xem, phân tích hình ảnh và trả lời câu hỏi vào phiếu học tập.
HS: Quan sát, phân tích hình ảnh và ghi kết quả ra phiếu học tập.
Báo cáo sản phẩm
GV:
- Mời một vài HS lên trình bày sản phẩm.
- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn).
HS:
- HS báo cáo sản phẩm cá nhân – chia sẻ suy nghĩ của mình.
- HS còn lại theo dõi, nhận xét, bổ sung cho nhóm bạn (nếu cần).
Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét (hoạt động của HS và sản phẩm), chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động hình
thành kiến thức mới: Nhà Trần đi vào lịch sử dân tộc với Hào khí Đông A cuồn cuộn thác lũ, quét
sạch quân xâm lược Mông Nguyên. Với sự thành công của một vương triều chủ động xây dựng nội
lực kiến thiết triều đình, quốc gia, xã tắc. Sử ghi đây là vương triều lớn mạnh nhất trong lịch sử dân
tộc Việt Nam thời phong kiến. Vậy Nhà Trần đã xây dựng đất nước ntn?
d) Sản phẩm:
- Câu trả lời, chia sẻ của HS.
HOẠT ĐỘNG: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI
HOẠT ĐỘNG 1. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN
a. Mục tiêu: Giúp HS nêu được
- Hoàn cảnh, thời gian thành lập nhà Trần.
- Nhận thức được sự cần thiết phải thành lập Nhà Trần trong thời điểm bấy giờ.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Thủ Độ…
- Từ đó HS đưa ra được những đánh giá về nhà Trần trong tiến trình lịch sử dân tộc ta.
b. Nội dung hoạt động: GV đặt câu hỏi, HS trả lời câu hỏi của GV.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
Đọc thông tin, tư liệu trong mục 1 và quan sát hình ảnh 16.1/ 65, hãy cho biết:
1. Nhà Trần thành lập trong hoàn cảnh nào?
2. Dựa vào thông tin trong hình ảnh 16.1/ 65, em chia sẻ những hiểu biết của em về xuất thân
dòng họ Trần?
3. Em có suy nghĩ gì về việc Nhà Trần lên thay nhà Lý trong thời điểm bấy giờ?
4. Đọc thông tin về nhân vật lịch sử / 65, em chia sẻ những hiểu biết của em về Trần Thủ Độ?
Theo em, ông có vai trò gì đối với sự thành flaapj nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn, gợi ý cho HS trả lời
HS:
- Quan sát ngữ liệu trong SGK để trả lời câu hỏi.
- Suy nghĩ cá nhân để lấy đưa ra ý kiến, chia sẻ.
Báo cáo, thảo luận
GV yêu cầu HS trả lời.
HS trả lời câu hỏi của GV.
Kết luận, nhận định (GV)
Nhận xét câu trả lời của HS và và chốt kiến thức:
- Cuối TK XII, nhà Lý suy yếu, Nhà Trần lên thay thế là tất yếu của lịch sử. Dòng họ Trần ở
Nam Định lớn mạnh và phát triển cho đến ngày nay. Nay ở Nam Định nổi tiếng với lễ hội Khai ấn
Đền Trần hằng năm. Lễ hội mang đậm giá trị truyền thống văn hoá giáo dục lịch sử sâu sắc. Đồng
thời thể hiện đạo lí “ uống nước nhớ nguồn” của nhân dân ta.
d. Sản phẩm:
1. SỰ THÀNH LẬP NHÀ TRẦN
- Cuối TK XII, Nhà Lý suy yếu, nhà Trần từng bước thâu tóm quyền hành.
- Tháng 1- 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh.
-> Nhà Trần được thành lập.
HOẠT ĐỘNG 2. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ.
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Vẽ, lập được lược đồ tổ chức bộ máy nhà nước thời Trần.
- Nhận thức được nhà Trần đã sử dụng những biện pháp tích cực trong việc củng cố chế độ quân
chủ chuyên chế tập quyền của mình .
- Đánh giá được vai trò của những biện pháp củng cố chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền của
nhà Trần.
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT mảnh ghép để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ.
- Chia nhóm: 3 nhóm và giao nhiệm vụ: Đọc thông tin mục 2/ 66, hãy cho biết:
1. Sau khi lên nắm quyền, nhà Trần đã xây dựng bộ máy nhà nước ntn ( vẽ sơ đồ tổ chức bộ máy
nhà nước)? Đọc thông tin văn bản mục 16.2/ 66, giúp em hiểu gì về tính quy củ trong hệ thống quan
lại thời Trần? Có gì độc đáo so với triều đại nhà Lý?
2. Về quân đôi, nhà Trần thi hành chính sách gì? Em hiểu gì về chính sách này của nhà Trần?
Quan sát hình ảnh khắc trên thạp gốm- hình 16.3/ 66, em có nhận xét gì về sức mạnh quân sự thời
Trần?
3. Nhà Trần thực hiện chính sách đối nội, đối ngoại ra sao? Thông tin SGK cho em nhận xét gì
về kỉ cương, phép nước của nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm trả lời câu hỏi ra phiếu học tập. Trong thời gian 5
phút.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trưng bày sản phẩm thao kĩ thuật phòng tranh,
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Trưng bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Chốt kiến thức trên máy chiếu bằng sơ đồ.
d. Sản phẩm:
2. TÌNH HÌNH CHÍNH TRỊ.
* Chế độ chính trị: Quân chủ trung ương tập quyền.
* Xây dựng bộ máy nhà nước:
TW: Thái thượng hoàng- Vua
Quan văn- quan võ
Trung gian: 12 lộ, phủ
Huyện - châu
Địa phương: xã
-> Tổ chức bộ máy chính quyền huyết thống; hệ thống chính quyền các cấp quy củ, hoàn thiện
hơn.
* Quân đội: chia 2 bộ phận:
- Quân triều đình( cấm quân): chọn thanh niên ở quê hương nhà Trần. Nhiệm vụ: bảo vệ vua, kinh
thành.
- Quân địa phương: quân ở các lộ, phủ, quân vương hầu, dân binh…
- Chính sách: ngụ binh ư nông.
* Luật pháp: ban hành bộ Quốc triều hình luật-> pháp luật nghiêm minh.
* Đối nội, đối ngoại:
-Đối nội: khoan hoà gần gũi với dân.
- Đối ngoại: hoà hiếu với các nước láng giềng.
-> Nhà Trần củng cố chế độ quân chủ TW tập quyền -> Đại Việt thời Trần phát triển, thịnh
vượng.
HOẠT ĐỘNG 3: TÌNH HÌNH KINH TẾ.
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được các nét chính về tình hình kinh tế thời Trần..
- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần góp phần xây dựng đất
nước phồn vinh, thịnh vượng.
- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống kinh tế thời Trần .
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT khăn phủ bàn để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ, GV phát phiếu học tập cho HS hoàn thiện sơ đồ câm:
1: Nêu những dẫn chứng để chứng minh nhà Trần chủ trương khuyến khích phát triển nông
nghiệp?
Những thành tựu của nông nghiệp nhà Trần?
2: Quan sát hình ảnh 16.4, 16.5 / 67, em có nhận xét gì về sản xuất thủ công nghiệp thời Trần?
3: Sự xuất hiện thương cảng chứng tỏ điều gì?
4. Thông tin trong mục 16.6/ 67 gợi em suy nghĩ gì về tình hình kinh tế thời nhà Trần?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
d. Sản phẩm:
3. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
- Biện pháp: khai hoang, đắp đê, đào sông ngòi… Đặt chức quan chăm lo nông nghiệp, thuỷ lợi.
- Thành tựu: cây trồng đa dạng, phong phú
* Thủ công nghiệp:
- Xuất hiện nhiều làng nghề, phường nghề: ; Thăng Long là trung tâm sản xuất, buôn bán lớn...
sản phẩm đa dạng, phong phú
* Thương nghiệp: phát triển mạnh
- Tiền dung phổ biến.
- Buôn bán với người nước ngoài ở các cửa biển: Vân Đồn, Hội Thống, Hội Triều…
-> Kinh tế nhà Trần ngày càng phát triển, Đại Việt trở thành nước giàu mạnh, phồn thịnh.
HOẠT ĐỘNG 4. TÌNH HÌNH XÃ HỘI:
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được các nét chính về tình hình xã hội thời Trần..
- Nhận thức được các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần góp phần xây dựng đất nước
bình yên, nhân dân ấm no, hạnh phúc.
- Đánh giá được vai trò của các chính sách chăm lo đời sống xã hội thời Trần .
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng KT phòng tranh để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: GV phát phiếu học tập- sơ đồ câm
1: Đọc thông tin mục 4/ 68, em hãy hoàn thành sơ đồ thể hiện các tầng lớp trong XH thời Trần?
Mỗi tầng lớp có đặc điểm gì? ( Tại sao địa chủ ngày càng đông? Nông dân chia thành mấy bộ phận?
Tầng lớp nào có địa vị thấp nhất trong XH? )
2. Hãy lí giải vì sao XH thời Trần phân hoá như vậy nhưng vẫn yên bình?
3. Thông tin tư liệu trong mục 16.7/ 68, theo quan điểm của Hưng Đạo Vương thì những yếu tố
nào sẽ giúp triều đình tạo sự ổn định và vững bền của một XH? Từ đó em có suy nghĩm đánh giá gì
về XH chúng ta hiện nay?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
- Theo quan điểm của Hưng Đạo Vương: Quốc gia hưng thịnh phải biết chăm lo đời sống vật
chất và tinh thần nhân dân, biết lấy dân làm gốc. Kế sách này cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Nhà nước ta hiện nay luôn quan tâm đến đời sống vật chất, sức khoẻ của người dân. Mọi công dân
đều được hưởng đời sống bình đẳng, ấm no, tự do phát triển. Đây là “ khoa thư sức dân” mà Hưng
Đạo Vương nêu ra.
d) Sản phẩm:
Quý tộc: Vua, quan: nhiều đặc quyền,
giữ chức vụ chủ chốt trong chính
quyền
Nhân dân lao động: cày cấy ruộng
đất công làng xã, hoặc lĩnh canh
ruộng đất của địa chủ.
Thợ thủ công, thương nhân: số
lượng ngày càng nhiều.
Nông nô, nô tì: số lượng khá đông;
cày cấy trong điền trang, phục dịch
gia đình quý tộc.
-> Nhà Trần quan tâm chăm lo đời sống nhân dân, lấy dân làm gốc cho sự phát triển thịnh vượng.
HOẠT ĐỘNG 5. TÌNH HÌNH VĂN HOÁ
a. Mục tiêu: Giúp HS
- Nắm được một số nét đặc trưng về văn hoá, giáo dục, tư tưởng tôn giáo, KHKT, VHNT của
nhân dân ta thời Trần.
- Nhận thức được sâu sắc vẻ đẹp văn hoá, phong tục tập quán của nhân dân Đại Việt.
- Đánh giá được vai trò của một số nhân vật lịch sử tiêu biểu thời Trần: Trần Quốc Tuấn, Trần
Nhân Tông,...
b. Nội dung hoạt động:
- GV sử dụng PP dạy học hợp tác để tổ chức cho HS khai thác đơn vị kiến thức.
- HS suy nghĩ cá nhân, làm việc nhóm và hoàn thiện nhiệm vụ trước 1 tuần.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động.
GV Chuyển giao nhiệm vụ
- Chia nhóm và giao nhiệm vụ:
+ NV1: Giới thiệu những nét chính về tư tưởng tôn giáo thời Trần?Đọc thông tin trong mục nhân
vật lịch sử/ 68, nêu hiểu biết của em về vị phật hoàng Trần Nhân Tông, phái thiền Trúc Lâm Yên
Tử? Từ đó nêu nhận xét về tư tưởng thời Trần so với thời Lý?
+ NV2: Giới thiệu một số thành tựu giáo dục thời Trần? Chia sẻ sự hiểu b iết của em về một số
vị Trạng Nguyên, Bảng Nhãn, Thám Hoa thời Trần ở quê hương em? Những tấm gương ấy tác
động ntn đến em?
+ NV 3: Về KHKT thời Trần đã đạt được những thành tựu tiêu biểu nào? Giới thiệu một số
thành tựu tiêu biểu đó? Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?
+ NV 4: Nói về văn học thời Trần, em đã học những tác phẩm nào?Từ đó em khái quát những
thành tựu về văn học thời Trần ( nội dung, hình thức)? Trong thời kì này còn xuất hiện những thành
tựu kiến trúc, điêu khắc nào? Điều đó chứng tỏ thành tựu VHNT thời Trần đã đạt đến trình độ ntn?
Thực hiện nhiệm vụ
HS suy nghĩ cá nhân và thảo luận luận nhóm.
GV hướng dẫn, hỗ trợ các em thảo luận nhóm (nếu cần).
Báo cáo, thảo luận
GV:
- Yêu cầu HS trả lời, yêu cầu đại diện nhóm trình bày.
- Hướng dẫn HS trình bày, nhận xét (nếu cần).
HS:
- Trả lời câu hỏi của GV.
- Đại diện nhóm trình bày sản phẩm của nhóm.
- HS các nhóm còn lại quan sát, theo dõi nhóm bạn trình bày và bổ sung cho nhóm bạn (nếu
cần).
GV Kết luận, nhận định
- Nhận xét về thái độ học tập & sản phẩm học tập của HS.
d. Sản phẩm:
5. TÌNH HÌNH VĂN HOÁ
a. Tư tưởng tôn giáo:
- Tín ngưỡng cổ truyền phổ biến: tục thờ cúng tổ tiên, các anh hung có công với dân tộc.
+ Nho giáo: được coi trọng; nhiều người đỗ đạt được trọng dụng…
+ Phật giáo: được tôn sung: thiền phái Trúc Lâm do Trần Nhân Tông sáng lập…
+ Đạo giáo: được tôn trọng.
b. Giáo dục và KH- KT:
* Giáo dục:
+ Nhiều trường học: Trường công (năm 1253, Quốc Tử Giám được mở rộng); Trường tư mở
nhiều ở làng, xã
+ Các kì thi được tổ chức thường xuyên, quy củ: Thi Thái học sinh chọn Tam khôi trong kì thi
Đình…
* KHKT: ,
+ Sử học: Đại Việt Sử Kí ( Lê Văn Hưu), Việt Sử lược ( khuyết danh)…
+ Quân sự: Binh thư yếu lược ( Trần Quốc Tuấn)…
+ Y học: Sách cây thuốc Nam- Tuệ Tĩnh.
- Thiên văn học: Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán.
c. Văn học nghệ thuật:
-Văn học:
+ Văn học chữ Hán: thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc, chống ngoại xâm…
+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình dân.
-Kiến trúc: Kiến trúc tôn giáo: tháp Phổ Minh, chùa Thái Lạc ( Hưng Yên)… Các tác phẩm điêu
khắc: tượng hổ trong lăng Trần Thủ Độ, chạm khắc gỗ…
- Nghệ thuật diễn xướng: múa rối, chèo, tuồng phổ biến, nhiều nhạc cụ: trống com. Sáo, tiêu, đàn
cầm..…
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
a. Mục tiêu: Vận dụng kiến thức của bài học vào việc làm bài tập cụ thể
b. Nội dung hoạt động: HS suy nghĩ cá nhân làm bài tập của GV giao
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: Giáo viên giao bài tập cho HS
-NV 1:Nêu những biểu hiện về sự củng cố chế độ phong kiến tập quyền dưới thời nhà Trần?
- NV 2: GV giao cho HS hoàn thành phiếu học tập theo mẫu bảng/ 70/SGK:
STT Lĩnh vực
Nội dung tóm tắt
Danh nhân tiêu biểu
1
Tư tưởng, tôn
giáo
2
Giáo dục, khoa
học
3
Văn học, nghệ
thuật
4
Thực hiện nhiệm vụ
- HS xác định yêu cầu của đề bài và suy nghĩ cá nhân, hoạt động nhóm để làm bài tập
- GV hướng dẫn cho HS tìm hiểu đề và làm bài tập
Báo cáo, thảo luận
- GV yêu cầu HS trình bày sản phẩm của mình.
- HS trình bày, theo dõi, nhận xét, đánh giá và bổ sung cho bài của bạn (nếu cần).
Kết luận, nhận định: GV nhận xét bài làm của HS.
- BT 1/ 67:
STT Lĩnh vực
Nội dung tóm tắt
Danh nhân tiêu biểu
1
Tư tưởng, + Nho giáo: được coi trọng; nhiều người làm
- Trần Nhân Tông
tôn giáo
quan…
+ Phật giáo: được tôn sung: thiền phái Trúc
Lâm…
+ Đạo giáo: được tôn trọng.
2
Giáo dục, + Nhiều trường học: Trường công ( Quốc Tử
Khoa học, Giám); Trường tư ( Trường Huỳnh Cung)
kĩ thuật
+ Các kì thi được tổ chức thường xuyên, quy
củ…
- Khoa học, kĩ thuật
+ Sử học: Đại Việt Sử Kí, Việt Sử lược…
+ Quân sự: Binh thư yếu lược…
+ Y học: Sách cây thuốc Nam- Tuệ Tĩnh.
- Chu Văn An
- Lê Văn Hưu
- Trần Quốc Tuấn
-Tuệ Tĩnh
3
Văn học, -Văn học:
nghệ thuật + Văn học chữ Hán: thể hiện long yêu nước, tự
hào dân tộc, chống ngoại xâm…
+ Văn học chữ Nôm: phản ánh cuộc sống bình
dân.
-Kiến trúc: điêu khắctinh xảo: Kinh đo Thăng
Long; lăng mộ vua Trần, tháp Phổ Minh…
- Nghệ thuật diễn xướng: múa rối, chèo,
tuồng…
Trần Quốc Tuấn
- Trương Hán Siêu
- Trần Quang Khải
- Trần Nhân Tông…
4
d. Sản phẩm: Đáp án đúng của bài tập.
HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
a. Mục tiêu: Củng cố và mở rộng kiến thức nội dung của bài học cho HS
b. Nội dung hoạt động: GV giao nhiệm vụ, HS thực hiện nhiệm vụ.
c. Phương thức tổ chức thực hiện hoạt động
GV Chuyển giao nhiệm vụ: (GV giao bài tập)
Bài tập: - NV 3: Bài tập 3/ 60, Em có nhận xét gì về những thành tựu văn hoá thời nhà Trần? suy
nghĩ của em về vai trò, nhiệm vụ của thế hệ sau trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát triển giá trị của
các thành tựu văn hoá đó?( giao HS về nhà thực hiện hoạt động cá nhân và nộp bài trên Teams)
Thực hiện nhiệm vụ
- GV hướng dẫn các em tìm hiểu yêu cầu của đề.
- HS đọc và xác định yêu cầu của bài tập.
Báo cáo, thảo luận
- GV hướng dẫn các em cách nộp sản phẩm cho GV sau khi hoàn thành.
- HS làm bài tập ra giấy và nộp lại cho GV qua hệ thống CNTT mà GV hướng dẫn.
GV Kết luận, nhận định.
- Nhận xét ý thức làm bài của HS, nhắc nhở những HS không nộp bài hoặc nộp bài không đúng
qui định (nếu có).
- HS lựa chọn các thành tựu văn hoá khác nhau nhưng cần đảm bảo được:
+ Tên thành tựu.
+ Lịch sử nguồn gốc: người xây dựng, sáng lập...
+ Giá trị của thành tựu
+ Dấu đấn còn lại với ngày nay
+ Vai trò, trách nhiệm của thế hệ trẻ hiện nay.
- Dặn dò HS những nội dung cần học ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau.
d. Sản phẩm: Bài làm của HS
4. Nhận xét, dặn dò
- Về nhà học bài, làm các bài tập còn lại trong sách giáo khoa
- Chuẩn bị:
BÀI 17. BA LẦN KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC MÔNG
– NGUYÊN.
Cuộc kháng chiến lần thứ nhất, chống quân xâm lược Mông Cổ 1258.
Cuộc kháng chiến lần thứ 2 chống quân xâm lược Nguyên 1285.
Cuộc kháng chiến lần thứ 3, chống quân xâm lược Nguyên 1287 – 1288.
Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử.
IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO DÀNH CHO HỌC SINH.
V. RÚT KINH NGHIỆM.
…………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………
Duyệt của tổ trưởng/tổ phó
Trần Ngọc Thảo Sương
Giáo viên
An Ngọc Tú
 














